Orzeczenia

 

2014.04.28, Sąd Okręgowy we Wrocławiu, sygn. akt I C 58/11

1. Ten element „ustalenia", „utrwalenia" dzieła interpretuje się powszechnie w ten sposób, że polskie prawo autorskie nie chroni idei, pomysłu, skojarzenia, nawet jeżeli noszą one cechy oryginalności i indywidualności, jeżeli nie zostaną one utrwalone np. w formie rysunku, rzeźby, utworu literackiego itd....

2. Nie można równocześnie oprzeć się refleksji, że definicja utworu wprowadzona przez polskie prawo autorskie jest nieco archaiczna i niejako nie dostrzega rozwoju działań artystycznych i takich nurtów i środków wyrazu jak np. dadaizm, sztuka konceptualna, happening i performance - w których zasadnicza wartość artystyczna mieści się głównie w procesie tworzenia i oryginalnej idei, nie zaś w utrwalonym, materialnym przedmiocie, który był efektem tradycyjnych nurtów i technik artystycznych. Nie ma tu miejsca na formułowanie wobec ustawodawcy postulatów de lege ferenda, można jednak sformułować pewną wskazówkę interpretacyjną, która umożliwi zastosowanie obowiązującego prawa do skutecznej ochrony współczesnych utworów. Niewątpliwie sam „pomysł" w żaden sposób nie może być chroniony w oparciu o obowiązujące prawo autorskie, jeżeli jednak zostanie on „ustalony” w pewnym przedmiocie materialnym, który jest efektem procesu twórczego mieszczącego się we współczesnych działaniach artystycznych - nie sposób już przyjmować, że przedmiotem ochrony jest „tylko" rysunek, obraz czy rzeźba. Jeżeli cały sens artystycznego działania jest możliwy do odczytania wyłącznie poprzez kontekst, w którym ten utwór powstał, ujawnione przez artystę elementy procesu twórczego, okoliczności powstania utworu i to gdzie i dlaczego został on przez twórcę umieszczony - próba zredukowania ochrony udzielanej przez prawo autorskie tylko do układu kresek na papierze czy kształtów przestrzennego obiektu wypaczałaby całą koncepcję prawa autorskiego. Regulacja ta ma bowiem chronić przede wszystkim indywidualność i oryginalność która doprowadziła do powstania utworu - a nie przedmiot będący efektem tego procesu....

3. Gdyby powód miał jedynie pomysł na rysowanie krasnali na murach Wrocławia - w żaden sposób nie mógłby uzyskać ochrony na gruncie prawa autorskiego. Jeżeli jednak dzieła takie faktycznie powstały, ale na ich powstanie i ostateczny kształt składało się również teoretyczne uzasadnienie w postaci stworzonej przez powoda koncepcji „malarstwa dialektycznego", ryzykowne okoliczności ich tworzenia, które wymuszały uproszczoną i szkicową formę oraz różnice w poszczególnych ujęciach - to w tej sytuacji ocena na gruncie prawa autorskiego nie może ograniczać się do porównywania układu linii, kształtu czy koloru czapeczki krasnala - ale musi uwzględniać, jak wskazuje biegły, kontekst historyczny i emocjonalny. (...)ocena twórczego i indywidualnego charakteru dzieł sztuki współczesnej obejmująca również takie elementy nie pozostaje wcale w sprzeczności z regulacją prawa autorskiego....

4. Wykorzystanie do promocji miasta wizerunku krasnala stworzonego przez powoda - rozumianego jako określony znak graficzny, który zawiera jednak w sobie również określony przekaz intelektualny, kontekst historyczny i emocjonalny - wymaga zgody twórcy....

całe orzeczenie »

 

2013.02.05, Sąd Apelacyjny w Lublinie, sygn. akt I ACa 681/12

1. Utwór w rozumieniu art. 1 ust 1 prawa autorskiego musi łącznie wykazywać dwie cechy - być przejawem działalności twórczej i mieć indywidualny charakter. Przyjmuje się, że sformułowanie „przejaw działalności twórczej\" oznacza, że sama myśl ludzka, choćby nawet oryginalna, nie wystarcza, by stała się przedmiotem ochrony prawnej lecz musi być uzewnętrzniona w postaci ustalającej jej treść i formę. Utwór musi być rezultatem działalności o charakterze kreacyjnym czyli przedstawiać subiektywnie nowy wytwór intelektu, którą to cechę utworu określa się jako „oryginalność\". Z kolei drugą cechę jaką jest indywidualność utworu można testować przez pryzmat statystycznej powtarzalności. Chodzi o odpowiedź na pytanie czy wcześniej takie dzieło już powstało oraz czy jest statystycznie prawdopodobne wytworzenie go w przyszłości przez inną osobę z takim samym rezultatem....

całe orzeczenie »

 

2013.03.22, Sąd Apelacyjny w Białymstoku, sygn. akt I ACa 827/11

1. O tym, czy dane dzieło jest utworem w rozumieniu art. 1 ust. 1 Pr. Aut. nie decyduje wola stron, zamiar stworzenia utworu, czy poddania rezultatu swej pracy ochronie prawnoautorskiej, lecz ustalenia faktyczne, odnoszące się do tego, czy dany wytwór niematerialny spełnia wszystkie przesłanki wymienione w powołanym przepisie, a mianowicie: stanowi rezultat pracy człowieka /twórcy/, jest przejawem jego działalności twórczej i ma indywidualny charakter. (...) Same zatem postanowienia umowy, przewidujące objęcie ochroną prawnoautorską rezultatu pracy człowieka, nie wywołują skutków prawnych, o ile nie stanowi on przejawu jego działalności twórczej....

całe orzeczenie »

 

2011.01.26, Sąd Najwyższy, sygn. akt IV CSK 274/10

1. Unormowanie w prawie autorskim umów mających za przedmiot prawa autorskie nie eliminuje stosowania przepisów kodeksu cywilnego, w tym jego części szczególnej. Nie jest więc wykluczone zawieranie umów innych, aniżeli przewidziane w prawie autorskim umowy o przeniesienie autorskich praw majątkowych albo umowy o korzystanie z utworu (licencyjne), przy uwzględnieniu specyfiki praw autorskich. Nie ma też więc podstaw do wyłączenia - z zasady -dopuszczalności ustanowienia dzierżawy na prawach autorskich, oczywiście przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 709 k.c.. Dzierżawa musiałaby obejmować przynajmniej jedno pole eksploatacji i związaną z nim możliwość uzyskiwania pożytków, na przykład dawać dzierżawcy prawo odpłatnego wystawiania utworu. Licencja i dzierżawa praw autorskich spełniają podobne funkcje i ich wspólną cechą jest udzielenie tytułu prawnego do korzystania z przedmiotu umowy, występują też jednak pomiędzy nimi istotne różnice....

2. Opracowanie, aby stało się przedmiotem prawa autorskiego, musi wykazywać własne cechy twórcze, a zakwalifikowanie wystawy fotografii jako utworu zależnego wzbudza istotne trudności. Co prawda dochodzi w takim wypadku do wykorzystania, „przejęcia\" utworu macierzystego (fotografii), który pozostaje rozpoznawalny, a każda eksploatacja wystawy jest jednocześnie eksploatacją fotografii, trudno tu jednak mówić o przekształceniu, przerobieniu czy ingerencji w cudzy utwór w takim rozumieniu, jakim zazwyczaj charakteryzuje się opracowanie na tle powołanego przepisu. Ponadto, każda wystawa wymaga podjęcia licznych czynności, takich jak układ fotografii, sposób ich rozmieszczenia, podpisy, kolorystyka, oświetlenie i temu podobne, lecz najczęściej czynności te wymagają zaangażowania umiejętności o charakterze technicznym i chociaż niewątpliwie „fachowym\", to nie znaczy - twórczym, cechującym się inwencją artystyczną....

3. Nie znaczy to, że wystawa fotografii nie może stanowić opracowania w rozumieniu art. 2 ust. 1 Pr. aut. Podobnie jednak, jak w wypadku innych dzieł, końcowa ocena zależy od wyniku badania dokonanego pod kątem ustawowych kryteriów utworu, przy uwzględnieniu, że także w definiowaniu opracowania podstawową rolę odgrywa przesłanka twórczości....

całe orzeczenie »

 

2012.09.20, Sąd Apelacyjny w Warszawie, sygn. akt VI ACa 314/12

1. Naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie jest równoznaczne z tzw. błędem subsumcji, czyli błędnym przyjęciu lub zaprzeczeniu związku, jaki występuje między faktami ustalonymi w procesie a normą prawną....

2. Więź psychiczną istniejącą między twórcą a jego dziełem, której przejawem zewnętrznym jest właśnie oznaczenie utworu nazwiskiem autora....

3. Utwór jest niematerialnym dobrem prawnym, gdyż istnieje niezależnie od przedmiotu materialnego, na którym został utrwalony i za pośrednictwem którego można się z nim zapoznać. Przedmiotem ochrony przewidzianej w prawie autorskim staje się, zgodnie z generalną zasadą wyrażoną w art. l ust. 3 pr. aut. 1994, z chwilą jego ustalenia (w przypadku utworu audiowizualnego, w tym filmowego z chwilą jego utrwalenia). Nie można oznaczyć dobra niematerialnego, koniecznym zatem staje się odpowiedź na pytanie - jakiego rodzaju oznaczenie utworu czyni zadość prawu wynikającemu z art.16 pkt 2 pr. aut. 1994. Zdaniem Sądu Apelacyjnego prawidłowa wykładnia powołanego przepisu, tj. prawidłowe zrozumienie jego treści i znaczenia uprawnia wniosek, że oznaczenie utworu nazwiskiem autora to oznaczenie każdego egzemplarza nośnika, na którym utwór, jako dobro o charakterze niematerialnym, zostaje utrwalony. Umieszczenie nazwisk twórców utworu audiowizualnego w napisach początkowych/końcowych nie czyni zadość oznaczeniu autorstwa w rozumieniu art. 16 pkt 2 pr. aut. 1994, napisy stanowią bowiem część utworu i jakakolwiek ingerencja w tym zakresie prowadziłaby do naruszenia autorskiego prawa osobistego do zachowania integralności utworu. W rozumieniu powyższego przepisu oznaczenie autorstwa nie może więc stanowić części integralnej utworu w znaczeniu art. 1 ust. 1 pr. aut. 1994., oznaczenie utworu nazwiskiem twórcy, to oznaczenie każdego egzemplarza nośnika, na którym utwór zostaje utrwalony....

4. Ustalając wysokość zadośćuczynienia należy przede wszystkim uwzględnić jego funkcję kompensacyjną, ale także ustalona suma pieniężna powinna być majątkowo doniosła dla podmiotu odpowiedzialnego za naruszenie....

całe orzeczenie »

 

2004.11.23, Sąd Najwyższy, sygn. akt I CK 232/04

1. Taka okładka może oczywiście stanowić samoistny utwór samodzielny lub inspirowany cudzą twórczością, pod warunkiem jednak, że ta ilustracja czy fotografia stanowi wytwór własnej pracy intelektualnej, choćby zawierającej cytat....

2. W art. 29 ust 1 pr. aut. nie chodzi o rozmiar przytaczanego we własnym dziele utworu, lecz o ich wzajemne relacje i cel cytatu. W określonych wypadkach uzasadnione może być nawet przytoczenie cudzego utworu w całości, jeżeli następuje to w celu wyjaśniania, analizy krytycznej, nauczania lub uzasadnione jest prawami gatunku twórczości. W każdym razie jednak cytowany urywek lub nawet cały drobny utwór musi pozostawać w takiej proporcji do wkładu własnej twórczości, aby nie było wątpliwości co do tego, że powstało własne, samoistne dzieło....

3. Cytat w stosunku do całości musi pełnić rolę podrzędną. Ocena, czy ze względu na rozmiar cytatu przejęcie jest dozwolone, musi być dokonana zatem w okolicznościach konkretnej sprawy....

4. Wkład własny skarżących ogranicza się do usunięcia napisów stanowiących 10% dzieła powoda, do odpowiedniego zmniejszenia tego dzieła i zamieszczenia tytułu i hasła informującego o treści artykułu publikowanego w numerze. Nie można uznać, by taki wkład własnej pracy twórczej uzasadniał tezę o stworzeniu samoistnego dzieła inspirowanego utworem powoda i to nawet wtedy, gdy ocenia się okładkę w całości, biorąc pod uwagę wszystkie jej elementy....

5. Jeżeli jednak mowa o cytacie plastycznym, którym posługują się takie gatunki twórczości jak pastisz, karykatura czy kolaż, to trzeba zwrócić uwagę, że powstające w ramach takich gatunków utwory, aby mogły być uznane za samodzielne, muszą na tyle zmieniać sens i sytuację przejmowanego utworu, by było wiadomo, że przedstawiają własne spojrzenie na problematykę zawartą w utworze inspirującym i nie są zwykłym naśladownictwem....

6. Przytoczenie na okładce czasopisma znacznego urywka cudzego utworu plastycznego w taki sposób, że po usunięciu tworzących część tego utworu napisów zamieszczono jedynie tytuł i informację o treści publikowanego artykułu, nie mieści się w pojęciu dozwolonego użytku chronionych utworów, o jakim mowa w art. 29 ust. 1 pr. aut. Takie wykorzystanie cudzego utworu stanowi jego zapożyczenie, a więc działanie, które w braku zgody twórcy narusza jego prawa autorskie osobiste i majątkowe....

7. Obowiązek określony w tym przepisie (art. 34 Pr.Aut.- przyp.red.) nie ogranicza się do sytuacji, w których wykorzystanie cudzego utworu bez oznaczenia, że jest to utwór obcy, mogłoby wprowadzać w błąd przeciętnego odbiorcę co do autorstwa utworu. Obowiązek ten dotyczy także wymienienia twórcy i źródła utworów powszechnie rozpoznawalnych i znanych....

8. Anonimowe opublikowanie utworu jest prawem twórcy, nie stwarza to jednak w żadnym wypadku domniemania, że twórca publikujący utwór upoważnia osoby do przejmowania jego twórczości. Jeżeli ustalenie osoby twórcy nie jest możliwe, to warunek określony w art. 34 pr. aut. może wypełniać podanie informacji, że cytat pochodzi od anonimowego twórcy....

9. Nie można też uznać, by twórcy utworów o charakterze polityczno-propagandowym pozbawieni byli, dla potrzeb prasy, ochrony wynikającej z przepisów ustawy....

10. W pojęciu normalnego korzystania z utworu, jak przyjmuje się w doktrynie, mieści się bowiem takie korzystanie z utworu, za które twórca może spodziewać się pewnych dochodów, niezależnie od tego, w jakiej sytuacji dochodzi do jego wykorzystania....

całe orzeczenie »

 

2007.01.10, Sąd Apelacyjny w Warszawie, sygn. akt VI ACa 736/06

1. Nie ulega wątpliwości, że podręcznik szkolny spełnia definicję wyrażoną w powyższym przepisie. Nie przeczy temu okoliczność, że podręcznik szkolny musi odpowiadać podstawie programowej określonej m. in. w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lutego 2002 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół....

2. Czym innym bowiem jest zakres treści, jaki powinien zostać uwzględniony w procesie edukacyjnym, a czym innym sposób przedstawienia tych treści w jednej z pomocy dydaktycznych (mediów edukacyjnych) jaką jest podręcznik....

3. W tym stanie rzeczy ustalenia przede wszystkim wymaga, czy moduł drugi w podręczniku wydanym przez pozwanego jest utworem oryginalnym autorstwa Ewy K. (napisanym od nowa, jak twierdziła świadek), czy też jest utworem autorstwa powódki, przerobionym przez Ewę K. Do rozstrzygnięcia powyższego niezbędne jest jednak skorzystanie z opinii biegłego(...). W przypadku ustalenia, że moduł drugi w podręczniku pod tytułem „Technika na co dzień\" jest nowym, oryginalnym utworem autorstwa Ewy K., to za niezasadne należałoby uznać roszczenia powódki wynikające z prawa autorskiego. W takim wypadku bowiem (przez opublikowanie utworu autorstwa Ewy K. opatrzonego także nazwiskiem powódki - zamiast opublikowania utworu autorstwa powódki) mogłoby dojść jedynie do niewykonania przez pozwanego umowy z dnia 7 października 2003 r. oraz naruszenia dóbr osobistych powódki przez bezprawne wykorzystanie jej nazwiska....

całe orzeczenie »

 

2005.05.09, Sąd Okręgowy w Warszawie, sygn. akt I C 1364/04

1. Wkładem powódki w stworzenie utworu - produktu ubezpieczeniowego „Dar Miłości\" było poddanie pomysłu objęcia ubezpieczeniem rodziców opiekunów dzieci niepełnosprawnych przy założeniu, że ubezpieczającym miały być organizacje skupiające rodziców bądź ich niepełnosprawne dzieci. Nie daje to jednak podstawy do przyjęcia, iż powódka jest twórcą przedmiotowego produktu w rozumieniu przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Produkt ubezpieczeniowy „Dar Miłości\" został opracowany na bazie innego produktu pozwanego tj. Ogólnych Warunków ubezpieczenia na Życie z Funduszem „XXI Grupa\" przy przyjęciu zaproponowanego przez powódkę zakresu ubezpieczenia. Pozwany nigdy nie przyznał, aby powódce przysługiwały prawa autorskie do produktu ubezpieczeniowego „Dar Miłości\". (...). Skoro nie można przypisać powódce autorstwa utworu - produktu ubezpieczeniowego „Dar Miłości\", nie przysługują jej prawa autorskie do tego utworu, a co za tym idzie ochrona tych praw przewidziana w ustawie z dnia 04.II.1994r....

całe orzeczenie »

 

2005.10.19, Sąd Okręgowy w Warszawie, sygn. akt IV C 709/05

1. Zarówno działalności powodowej Spółki jak i firmy pozwanego D. O. nie można przypisać indywidualnej twórczości, na podstawie której powstały subiektywnie nowe utwory wywołane niepowtarzalną osobowością twórcy, a tylko w takich okolicznościach można by było dopatrywać się ochrony wytworzonych elementów na podstawie ww. ustawy....

2. Bezspornie po wejściu w życie rozporządzenia z 1997 r. elementy umundurowania w nim wymienione, w tym emblematy stanowiące roszczenie powoda, stały się urzędowymi znakami i symbolami, i straciły indywidualny, kreacyjny charakter....

3. W ocenianym stanie faktycznym mamy do czynienia z procesem, który można nazwać jako twórczy, który jednak nie ma cech artystycznego wykonania i w związku z tym nie korzysta z ochrony jako artystyczne wykonanie. Artystyczne wykonanie, o którym mowa w ustawie o prawie autorskim, nie może być utożsamiane, z „metodą haftu komputerowego", bowiem jest to jedynie proces wytwarzania....

4. Haftowanych emblematów, nie można zakwalifikować jako „utwory zależne" w rozumieniu art. 2 ustawy o PaiPP, ponieważ utwór zależny powstaje, jeżeli przedmiotem opracowania jest inny utwór w rozumieniu art. 1 ust. 1 UoPAiPP, a dokonane opracowanie również spełnia przesłanki utworu. Graficzne emblematy, będące przedmiotem opracowania, nie stanowią utwory w rozumieniu art. 1 ust. 1 UoPAiPP, również dokonane opracowanie w postaci haftowanych emblematów nie spełnia przesłanki utworu, gdyż nie ma indywidualnego charakteru twórczego. Nawet gdyby przyjąć, że powód miał prawa do pierwotnych wzorów graficznych emblematów, to wygasły one z momentem wejścia w życie kolejnych rozporządzeń, w których zawarte były graficzne emblematy....

5. Art. 4 wyłącza pewne kategorie utworów z przedmiotu prawa autorskiego, w tym m.in. urzędowe znaki i symbole, które nie posiadają indywidualnego charakteru. Nie oznacza to, że te kategorie przestają być utworami w rozumieniu art. 1 ust. l. Pozostają nimi w dalszym ciągu pod warunkiem, że spełniają przesłanki uznania ich za utwór. Od innych utworów różnią się jedynie tym, iż nie stanowią przedmiotu prawa autorskiego....

6. (Uwzględnie powództwa - przyp.red.) doprowadziłoby do monopolizacji produkcji emblematów stanowiących elementy umundurowania strażaków Państwowej Straży Pożarnej i również z tego tytułu powództwo należało oddalić....

całe orzeczenie »

 

2006.01.25, Sąd Najwyższy, sygn. akt I CK 281/05

1. Skutek z art. 41 ust 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych następuje także wówczas, gdy w umowie wskazano, iż obejmuje ona wszystkie pola eksploatacji...

2. Oceniając więc spełnienie wymagań stawianych utworom w rozumieniu art. 1 ust. 1 omawianej ustawy należy brać pod uwagę całość cech w ich konkretnym, oryginalnym zestroju. Nie stanowi przeszkody w uznaniu za utwór okoliczność, że wykorzystano w nim elementy ogólnie dostępne. Jako takie elementy nie są objęte ochroną, wszakże utworem może być kompilacja powszechnie dostępnych danych, byleby sposób doboru, segregacji, ujęcia lub przedstawienia tych danych miał znamiona oryginalności....

3. Praca intelektualna o charakterze twórczym jest przeciwieństwem pracy o charakterze technicznym. Ta ostatnia polega na wykonywaniu czynności wymagających jedynie określonej wiedzy i sprawności oraz użycia określonych narzędzi, surowców i technologii. Cechą pracy w charakterze technicznym jest przewidywalność i powtarzalność osiągniętego rezultatu. Proces tworzenia, w przeciwieństwie do tak rozumianej pracy technicznej polega na tym, że rezultat podejmowanego działania stanowi projekcję wyobraźni osoby, od której pochodzi, zmierzając do wypełniania tych elementów wykonywanego zadania, które nie są jedynie wynikiem zastosowania określonej wiedzy, sprawności, surowców, urządzeń bądź technologii....

4. Wymaganie nowości nie jest natomiast niezbędną cechą twórczości jako przejawu intelektualnej działalności człowieka....

5. Jeśli uwzględnić merytoryczne ujęcie danych w produkcie powódki, ich dobór, usytuowanie, opracowanie graficzne oraz kolorystyczne ujęcie i przedstawienie, to nie sposób podzielić oceny Sądu Apelacyjnego, że produkt powódki pozbawiony jest cech oryginalności, a tym samym nie można uznać tego produktu za utwór w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pochodnych....

całe orzeczenie »

 

2006.08.03, Sąd Apelacyjny w Warszawie, sygn. akt VI ACa 151/06

1. Utworem jest zatem niematerialne dobro prawne stanowiące rezultat pracy człowieka, będące przejawem jego działalności twórczej i mające indywidualny charakter. Utwór musi być subiektywnie nowym wytworem intelektu posiadającym element kreacyjny. (…) haftowany znak PSP, haftowany orzeł na berety PSP i osiemnaście haftowanych oznak stopni na pochewki na naramiennikach wytworzone przez powodową Spółkę nie są utworami w rozumieniu art.1 ust 1 UoPAiPP...

2. Sam zamiar poddania rezultatu swej pracy ochronie autorskoprawnej nie ma znaczenia dla kwalifikacji określonego wytworu intelektualnego jako utworu podlegającego ochronie prawa autorskiego. (…) przy dokonywaniu tego rodzaju kwalifikacji nie można opierać się na cechach procesu powstawania wytworu intelektualnego, gdyż nie mogą one zindywidualizować tego wytworu w wystarczający sposób...

3. Opracowanie musi również mieć charakter twórczy, czego nie można przypisać haftowanym emblematom wykonanym przez powódkę(…). Rutynowe, wymagające tylko umiejętności technicznych prace nie stanowią opracowania.(…) Zbyt daleko idącą interpretacją przepisu art. 2 UoPAiPP jest twierdzenie, że dobór konkretnego ściegu jest działalnością o charakterze twórczym. Jest to jedna z wielu czynności podejmowanych w procesie wytwórczym danego produktu nie nosząca cech indywidualnej osobowości twórcy. Chodziło jedynie o odwzorowanie wizerunków graficznych, o przeniesienie wzorca...

całe orzeczenie »