Orzeczenia (słowo kluczowe - )

 

2014.04.28, wyrok częściowy Sąd Okręgowy we Wrocławiu, sygn. akt I C 58/11

1. Ten element „ustalenia", „utrwalenia" dzieła interpretuje się powszechnie w ten sposób, że polskie prawo autorskie nie chroni idei, pomysłu, skojarzenia, nawet jeżeli noszą one cechy oryginalności i indywidualności, jeżeli nie zostaną one utrwalone np. w formie rysunku, rzeźby, utworu literackiego itd....

2. Nie można równocześnie oprzeć się refleksji, że definicja utworu wprowadzona przez polskie prawo autorskie jest nieco archaiczna i niejako nie dostrzega rozwoju działań artystycznych i takich nurtów i środków wyrazu jak np. dadaizm, sztuka konceptualna, happening i performance - w których zasadnicza wartość artystyczna mieści się głównie w procesie tworzenia i oryginalnej idei, nie zaś w utrwalonym, materialnym przedmiocie, który był efektem tradycyjnych nurtów i technik artystycznych. Nie ma tu miejsca na formułowanie wobec ustawodawcy postulatów de lege ferenda, można jednak sformułować pewną wskazówkę interpretacyjną, która umożliwi zastosowanie obowiązującego prawa do skutecznej ochrony współczesnych utworów. Niewątpliwie sam „pomysł" w żaden sposób nie może być chroniony w oparciu o obowiązujące prawo autorskie, jeżeli jednak zostanie on „ustalony” w pewnym przedmiocie materialnym, który jest efektem procesu twórczego mieszczącego się we współczesnych działaniach artystycznych - nie sposób już przyjmować, że przedmiotem ochrony jest „tylko" rysunek, obraz czy rzeźba. Jeżeli cały sens artystycznego działania jest możliwy do odczytania wyłącznie poprzez kontekst, w którym ten utwór powstał, ujawnione przez artystę elementy procesu twórczego, okoliczności powstania utworu i to gdzie i dlaczego został on przez twórcę umieszczony - próba zredukowania ochrony udzielanej przez prawo autorskie tylko do układu kresek na papierze czy kształtów przestrzennego obiektu wypaczałaby całą koncepcję prawa autorskiego. Regulacja ta ma bowiem chronić przede wszystkim indywidualność i oryginalność która doprowadziła do powstania utworu - a nie przedmiot będący efektem tego procesu....

3. Gdyby powód miał jedynie pomysł na rysowanie krasnali na murach Wrocławia - w żaden sposób nie mógłby uzyskać ochrony na gruncie prawa autorskiego. Jeżeli jednak dzieła takie faktycznie powstały, ale na ich powstanie i ostateczny kształt składało się również teoretyczne uzasadnienie w postaci stworzonej przez powoda koncepcji „malarstwa dialektycznego", ryzykowne okoliczności ich tworzenia, które wymuszały uproszczoną i szkicową formę oraz różnice w poszczególnych ujęciach - to w tej sytuacji ocena na gruncie prawa autorskiego nie może ograniczać się do porównywania układu linii, kształtu czy koloru czapeczki krasnala - ale musi uwzględniać, jak wskazuje biegły, kontekst historyczny i emocjonalny. (...)ocena twórczego i indywidualnego charakteru dzieł sztuki współczesnej obejmująca również takie elementy nie pozostaje wcale w sprzeczności z regulacją prawa autorskiego....

4. Wykorzystanie do promocji miasta wizerunku krasnala stworzonego przez powoda - rozumianego jako określony znak graficzny, który zawiera jednak w sobie również określony przekaz intelektualny, kontekst historyczny i emocjonalny - wymaga zgody twórcy....

całe orzeczenie »

 

2011.07.08, wyrok Sąd Okręgowy w Warszawie Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, sygn. akt XVII AmA 23/09

1. Użytkownik nabywa, więc w pierwszej kolejności prawo do korzystania z utworu od producenta bądź od innego podmiotu, który nabył prawa do utworu - np. dystrybutora. W przypadku utworów audiowizualnych dołączanych jako insert do gazet producent upoważnia wydawcę prasy do korzystania z utworu na polu sprzedaży utworu na nośnikach przeznaczonych do własnego użytku osobistego za odpowiednim wynagrodzeniem. Płacąc wynagrodzenie użytkownik ma prawo wprowadzić produkt - utwór na rynek. Dodatkowo komercyjni użytkownicy zobowiązani są na podstawie art. 70 ustawy prawo autorskie do zapłaty honorariów za wykorzystywanie praw autorskich na polu: wyświetlania z kinach, najmu egzemplarzy i ich publicznego odtwarzania, nadawania utworu w telewizji lub poprzez inne środki publicznego udostępniania utworów oraz reprodukowania utworu audiowizualnego na egzemplarzu przeznaczonym do własnego użytku osobistego. Wynagrodzenie to pobierane jest wyłączenie za pośrednictwem OZZ. Podsumowując - w celu pełnoprawnego korzystania z utworu użytkownik zobowiązany jest zapłacić wynagrodzenie z tytułu licencji - na rzecz producenta/dystrybutora (bezpośrednio) oraz wynagrodzenie wynikające z art. 70 prawa autorskiego - na rzecz współtwórców (obowiązkowo za pośrednictwem właściwej OZZ)....

2. Utwór audiowizualny jest produktem, którego elementy są ze sobą nierozerwalnie połączone. Jednocześnie jest dobrem niesubstytucyjnym, albowiem inne przejawy twórczości np. książka, nie mogą utworu audiowizualnego zastąpić. Stwierdzenie to potwierdza brzmienie art. 70 prawa autorskiego, który wprowadza domniemanie przysługiwania producentowi utworu audiowizualnego na mocy umowy o stworzenie utworu albo umowy o wykorzystanie już istniejącego utworu wyłącznych praw majątkowych do eksploatacji tych utworów w ramach utworu audiowizualnego jako całości. Za słuszne uznać należy jednakże stanowisko Z., że z punktu widzenia twórców utworów wykorzystanych w utworze audiowizualnym lub stworzonych na potrzeby produkcji audiowizualnej, eksploatacja utworu audiowizualnego stanowi eksploatację ich utworów, które powstały jako uprzednie i do których służy im prawo autorskie, jako do odrębnych utworów. Niemniej jednak zdefiniowanie rynku właściwego poprzez wskazanie, że jest nim rynek zbiorowego zarządzania poszczególnymi wkładami twórczymi prowadziłby do znacznego zawężenia rynku i nie odzwierciedlałaby specyfiki działań OZZ....

3. Zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi wykonują organizacje zbiorowego zarządzania, które reprezentują twórcę poprzez administrowanie jego prawami, odbiór i dystrybucję honorariów, z drugiej zaś strony monitorują sposób wykorzystania utworu przez użytkowników komercyjnych....

4. Zarządzanie to jest przy tym wykonywanie wyłącznie na obszarze Polski, niezależnie od tego czy twórca utworu ma obywatelstwo polskie czy innego kraju. W każdym przypadku wynagrodzenie na rzecz twórcy pobierają polskie OZZ, a ewentualnie następnie przekazują je zagranicznej OZZ, z którą mają podpisaną umowę....

5. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów przyjmuje zasadniczo definicję przedsiębiorcy określoną w przepisach ustawy z dnia 02 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Ustawa ta definiuje działalność gospodarczą jako zarobkową działalność wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodową, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. Przedsiębiorcą jest z kolei osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Zasadnicze znaczenie ma przy tym fakt, że dla uznania podmiotu za przedsiębiorcę nie ma znaczenia fakt, czy podmiot ten działa w celu osiągnięcia zysku. Zgodnie z art. 104 ustawy Prawo autorskie OZZ mogą prowadzić działalność w formie stowarzyszeń. Art. 34 ustawy z dnia 07 kwietnia 1989 r. prawo o stowarzyszeniach stanowi z kolei, że stowarzyszenia mogą prowadzić działalność gospodarczą według zasad ogólnych, jednakże dochód z tej działalności musi zostać przeznaczony na realizację zadań statutowych stowarzyszenia....

6. Zarządzanie i ochrona praw autorskich jak również odpłatne udzielanie licencji wiąże się z inkasowaniem środków finansowych i ich podziałem między uprawnionych, a jednocześnie ze sprawowaniem kontroli na sposobem eksploatacji tych praw. Za świadczenie tych usług OZZ pobierają wynagrodzenia, które przeznaczają na pokrycie kosztów własnej działalności. Jednocześnie działalność ta ma charakter profesjonalny, zorganizowany i ciągły. OZZ w sposób stały uczestniczą w zarządzaniu prawami autorskimi, są pośrednikiem pomiędzy autorami utworów audiowizualnych, a komercyjnymi użytkownikami praw autorskich. Wszystkie te elementy łącznie prowadzą do wniosku, że zarówno Z. jaki i S. (OZZ - przyp) są przedsiębiorcami, a zatem porozumienie przez nie zawarte może być oceniane w kontekście naruszenia norm prawa konkurencji....

7. Dla uznania porozumienia za nielegalne, muszą być one zawierane pomiędzy podmiotami (przedsiębiorcami), które cieszą się niezależnością i mogą podejmować niezależne decyzje. Ograniczenie, bądź wyeliminowanie konkurencji zachodzi bowiem w sytuacji, gdy dotychczas samodzielni i rywalizujący ze sobą przedsiębiorcy całkowicie rezygnują z dalszego (ekonomicznego) współzawodnictwa. Przyjmuje się, przy tym, iż aby uznać, że doszło do eliminacji konkurencji na rynku właściwym, koordynacja zachowań antykonkurencyjnych powinna być udziałem wszystkich uczestników tego rynku albo na tyle znaczącej jego części, że konkurencja ze strony pozostałych nie ma istotnego znaczenia....

8. Wynagrodzenie za korzystanie z utworów audiowizualnych winno być zatem zindywidualizowane, a warunki wykorzystania utworu powinny być negocjowane z użytkownikami, z uwzględnieniem aktualnej sytuacji rynkowej....

9. Reguła zawarta w art. 8 ust. l zakłada, że dla ustalenia dopuszczalności (legalności) danego porozumienia konieczne jest dokonanie swego rodzaju bilansu ekonomicznego, tj. porównania korzyści, jakie porozumienie to przynosi (może przenieść) z zakłóceniami konkurencji wywołanymi (lub mogącymi powstać) wskutek jego zawarcia. Ciężar dowodu wystąpienia w/w przesłanek spoczywa na przedsiębiorcy....

całe orzeczenie »

 

2012.03.08, wyrok Sąd Najwyższy, sygn. akt V CSK 102/11

1. Wobec użytkowników tj. w stosunkach zewnętrznych, całość praw majątkowych przysługuje i jest realizowana przez producenta jako jedynego uprawnionego. Współtwórcom utworu audiowizualnego oraz artystom wykonawcom przysługuje niezależnie i w oderwaniu od praw producenta wynagrodzenie z pól eksploatacji wymienionych w art. 70 ust. 21 PrAut. Jest to jednak wynagrodzenie dodatkowe, określane też jako \"drugie\", gdyż jest ono niezależne od wynagrodzenia, jakie twórca otrzymał za przeniesienie bezwzględnego prawa wynikającego ze stworzenia utworu na nabywcę....

2. De lege lata nie ma jednak podstaw normatywnych do odmowy stosowania tego środka ochrony( z art. 79 ust.1 pkt 3 lit. a PrAut- przyp.), jeżeli tylko dochodzący wynagrodzenia w dwukrotnej wysokości wykaże - jak okolicznościach niniejszej sprawy - fakt naruszenia przysługujących mu autorskich praw majątkowych....

3. Przepis art. 211 ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a korzystnie przez nadawcę - operatora sieci kablowej z praw autorskich majątkowych zarządzanych przez stronę powodową stanowi naruszenie tych praw niezależnie od przyczyn niezawarcia umowy. Bezprawność zachowania operatora polega w takim przypadku na korzystaniu z praw autorskich bez umowy, a towarzysząca temu świadomość owej bezprawności czyni jego zachowanie zawinionym w ujęciu art. 79 ust. 1 pkt 3, lit. b PrAut....

4. Trafne na poziomie ogólnej zasady, stwierdzenie Sądu Apelacyjnego wskazujące na potrzebę indywidualizacji wynagrodzenia stanowiącego podstawę określenia należnej powodowi (zgodnie z art. 79 ust. 1 pkt 3 PrAut) jego wielokrotności, nie może oznaczać całkowitej eliminacji czynnika stawek rynkowych. Zgodnie z poglądem ukształtowanym w orzecznictwie, stosowne wynagrodzenie w rozumieniu art. 79 ust. 1 PrAut (w jego poprzednim i obecnym brzmieniu) to takie wynagrodzenie, jakie otrzymałby autor, gdyby osoba która naruszyła jego prawa majątkowe zawarła z nim umowę o korzystanie z utworu w zakresie dokonanego naruszenia....

5. Jeżeli organizacja zbiorowego zarządzania nie dysponuje zatwierdzoną tabelą wynagrodzeń i strony nie określiły wysokości wynagrodzenia w drodze porozumienia \"stosowne wynagrodzenie\" powinno być określone przez sąd zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z art. 110 PrAut Przepis ten należy interpretować w kontekście całej ustawy, w szczególności mając na uwadze art. 43 ust. 2 PrAut....

6. Określając stosowne wynagrodzenie Sąd powinien brać pod uwagę, jako element porównawczy w stosunku do propozycji stron, ceny wolnorynkowe stosowane na rynku krajowym i zagranicznym, w tym także stawki stosowane przez inne organizacje zbiorowego zarządzania za korzystanie utworu na takim samym polu eksploatacji....

całe orzeczenie »